حروف مقطعه نشانه های هوشمند
حم
سوره های دخان و زخرف و فصلت و جاثیه و احقاف و مؤمن (غافر) در ابتدای خویش با «حم» شروع می شوند.
پیام سوره های فوق کاملاً شبیه یکدیگر است و محتوای مشترک آنها «نکوهش انکار عمدی از سوی مشرکان و اصرار آنان در کفر و تکذیب پیامبر(ص) است که علیرغم روشن شدن حقیقت به این انکار و تکذیب ادامه می دادند.
یعنی شش سوره که با «حم» شروع می شوند ، امحتوای آنها نیز که در پیام آنها متجلی است یکی است .
این درحالی است که حجم آنها وظاهرشان چنان با یکدیگر متفاوت است که حتی اگر موضوع فوق به قرآن پژوهان متبحر هم بدون مقدمه گفته شود باور نخواهند کرد.
مگر اینکه نزدیک بیایند و جلوی چشمشان عملیات استخراج عصاره سوره انجام شود و سپس ناباورانه مجبور شوند حقیقت فوق را تصدیق کنند.
الر
سوره های هود و حجر و ابراهیم و یونس و یوسف نیز با «الر» شروع می شوند .
پیام آنها نیز نوید رفع مشکلات پیامبر ، پیروانش و پیروزی آنها بر مخالفانشان و موفقیت نهائی آنها در دنیا و آخرت می باشد.
در اینجا نیز همان چیزی را می بینیم که در مورد سوره های «حم»دار دیدیم . یعنی اینکه در اینجا نیز محتوای سوره های «الر» دار ، یکی است ، در حالیکه از لحاظ حجم سوره و مطالبی که به آنها پرداخته اند ، وغیره وغیره ، تفاوت های عظیمی دارند اما علیرغم این تفاوت های بزرگ ، عصاره محتوایشان یکی است .
الم
سوره های لقمان و سجده و عنکبوت و روم و بقره و آل عمران نیز با «الم» شروع می شوند.
باز هم در این سوره ها علیرغم اختلاف ظاهریِ شدید ترِ بین آنها ، مشابهت بسیار نزدیکی را در «پیام » این سوره ها می یابیم
سوره های لقمان و سجده تقریبا کمتر از یک دهم حجم سوره هائی مانند بقره و آل عمران را دارند ، اما با کمال تعجب می بینیم عصاره محتوایشان یکی است .
نتیجه:
باتوجه به این دستاوردها ، اولین چیزی که راجع به حروف مقطعه میتوان گفت این است که حروف مقطعه رابطه معنی داری با محتوای سوره مربوطه دارند .
ضمنا اگرهمه حروف مقطعه را یکجا در نظر بگیریم ، اولین چیزی که به چشم می خورد این است که :
-بعضی از آنها «تک» هستند (مانند یس و ص و ق وکهیعص و....)
-و بعضی دیگر «دارای تکرار» میباشند (مانند حم و الم و الر)
- و بعضی دیگر «ترکیبی»اند (مانند المص و المر)
دقت در محتوای سوره هائی دارای حروف مقطعه ای مانند المص و المر نشان میدهد که محتوای آنها به محتوای سوره های دارای الم نزدیک ، و از محتوای سوره های دارای حم دورند .
علاوه بر آن، محتوای سوره های اخیر به محتوای سوره های دارای «الر» نیز نزدیک تر است تا به محتوای سوره های «حم» دار.
دقت بیشتر در موضوع اخیر ما را متوجه قرابت بسیار زیاد محتوای سوره های اعراف و رعد که حروف مقطعه آنها «المص» و «المر» است با سوره های دارای «الم» می کند.
از نکته اخیر متوجه می شویم که حروف مقطعهء مذکور خاصیت جمع و تفریق پذیری دارند. یعنی می توان با تفریق محتوای سوره های مذکور معنی «ص» و «ر» را یافت .
با این ترتیب می توان معنی تک تک حروف مقطعه مذکور را یافت .
کشف مذکور بکر و بدیع است و در این هزار و چهارصد و اندی سال سابقه ای برای آن ثبت نشده و مبنای آن ، نه نقل قول است و نه حدس و گمان و نه استحسان و نه روایات ، بلکه مبنای آن مشاهده و تعمق و تدبر است که در استخراج عصاره محتوای سوره ها متجلی است .
بعبارت دیگر معنی حروف مقطعه در محتوای سوره های مربوط نهفته است ، و این قدمِ پیشنهادی ، فتح بابی است برای محققان آینده که معنی حروف مقطعه را در محتوای سوره ها بطور دقیق تر بیابند .
حروف مقطعه و دوران های انتشار اسلام:
با توجه به آنچه راجع به سوره های «حم»دار و «الر»دار و «الم»دار گفته ایم ، فورا به این نکته منتقل میشویم که هر یک از «حم» و «الر» و «الم» ها نماینده یک «دوره اجتماعی» خاص میباشند:
- اولی نماینده دوره ای است که وحی فقط به نکوهش شدیدِ انکار عمد ی ، اصرار و لجبازیِ کافران علیرغم دانستنِ حقیقت اشاره دارد
- و دومی نماینده دوره ای است که علاوه بر آن به مومنانی که تحت فشار و آزار کفار میباشند دلداری و امید میدهد،
- و سومی مربوط به دوره ای است که مومنان به نوعی از بلوغ رسیده اند که دیگر رفتارهای ناپسند کفار برای تغییر مسیر فکری شان کارائی ندارد.
چیزی که از نکته اخیر برای استفاده در موضوع این کتاب استفاده میشود این است که :
تمام سوره های دارای «حم» مقدم اند بر تمام سوره های دارای «الر» و همه سوره های اخیر مقدم اند بر سوره های دارای «الم»
برای درک مطالب فوق باید از فهرست سوره های قرآن استفاده نمود که بر حسب تاریخ نزول سوره ها تهیه شده اند.
منبع: تحقیق نو در تفسیر: آقای جمال گنجه ای
