سوره اعلی هشتمین سوره قرآن بر حسب تاریخ نزول

این سوره در مکه بر پیامبر نازل شد.از نخستین آیه تا آخر آیه هشتم خداوند مستقیما پیامبر را طرف خطاب خود ساخته و از او می خواهد که نام خداوند را  که بالاتر از همه موجودات است به پاکی یاد کند.خداوندی که همه چیز را در حد کمال آفریده است.و برای هر چیز قدر و اندازهای در نظر گرفته است.

به نام خداوند بخشنده مهربان 
(اي رسول ما) نام خداي خود را که برتر و بالاتر (از همه موجودات) است به پاکي ياد کن. ( 1 ) آن خدايي که (عالم را) خلق کرد و (همه را) به حد کمال خود رسانيد. ( 2 ) آن خدايي که (هر چيز را) قدر و اندازه‌اي داد و (به راه کمالش) هدايت نمود.

آنگاه خداوند به رویش گیاهان سبز و خرم اشاره می کند که در حقرقت رویاننده اصلی خود اوست.و خشک شدن آن گیاه نیز به امر  الهی است‌.

( 3 ) آن خدايي که گياه را سبز و خرم از زمين برويانيد. ( 4 ) و آن گاه خشک و سياهش گردانيد.

سپس خداوند بشارتی بزرگ به پیامبر می دهد و می گوید آن قدر آیات قرآن را بر تو می خوانیم تا هیچ آیه ای از آن فراموشت نگردد. این آیه بزرگترین دلیل بر عدم تحریف قرآن است.

خداوند صاحب و خالق قرآن است و به حکمت الهی خود می داند که چه کند و چگونه کتاب خود را کامل کند.

( 5 ) ما تو را قرائت آيات قرآن چندان آموزيم که هيچ فراموش نکني. ( 6 ) مگر آنچه خدا خواهد (که از يادت برد) که او به امور آشکار و پنهان عالم آگاه است.

سپس طی آیه بعد خداوند بشارتی دیگر به پیامبر می دهد و می گوید که او را بر طریقه ای آسان توفیق می دهد . و در َضمن از او می خواهد اگر گوشهای شنوایی می یابد پیام الهی را به آنان برساند.

( 7 ) و ما تو را بر طريقه (شريعت سهل و) آسان موفق مي‌داريم. ( 8 ) پس (به آيات الهي خلق را) متذکر ساز اگر سودمند افتد.

( 9 ) البته هر که خدا ترس باشد (به اين تذکر) پند مي‌گيرد.

( 10 ) و آن که شقي‌ترين مردم است از آن دوري گزيند.

( 11 ) همان کس که عاقبت به آتش بسيار سخت دوزخ در افتد.

( 12 ) و در آن دوزخ نه بميرد (تا راحت شود) و نه زنده ماند (و برخوردار از زندگاني باشد).

آنگاه پرودگار اهمیت پاک کردن نفس انسان را از بدیها متذکر می گردد که رستگاری انسان به آن وابسته است.و به نماز و ذکر خداوند اهمیت می دهد. احتمالا در این ایام نماز ب  پیامبر تشریع شده بوده است.

( 13 ) حقّا فلاح و رستگاري يافت آن کسي که تزکيه نفس کرد.

( 14 ) و به ذکر نام خدا به نماز و طاعت پرداخت.

و سر انجام خداوند مردمان را هشدار می دهد که از روی جهل و نادانی دنیا را بر سرای جاودان آخرت ترجیح ندهند.هم چنین خدای اشاره می کند که این موضوعات در کتابهای آسمانی مانند صحف ابراهیم و تورات موسی نیز دکر شده بودند. 

( 15 ) (اما شما مردم از جهل و غفلت از پي اين سعادت نرويد) بلکه زندگاني دنيا را بگزينيد و عزيز داريد.

( 16 ) در صورتي که منزل آخرت بسي بهتر و پاينده‌تر (از دنياي چند روزه) است.

( 17 ) اين گفتار به حقيقت در کتب پيشين ذکر شده. ( 18 ) بخصوص در صحف ابراهيم و تورات موسي (مفصل بيان گرديده است). (